Studia
Uniwersytet Jagielloński - (UJ)
Okres wstępny dziejów Uniwersytetu Jagiellońskiego od 1 IX do 6 XI 1939.
UJ liczył nas początku okupacji 5 wydziałów i 139 zakładów i i instytutów naukowych, z dobrym wyposażeniem naukowym. Uczelnie nie były jednak przygotowane do zbliżającej się wojny, choć opracowano wstępny plan ewakuacji do Brzeżan. Złożone w Rektoracie przedmioty platynowe zostały wywiezione 3 września i przepadły bez wieści. Sam okres walk nie przyniósł większych strat zakładom naukowym. Po zajęciu Krakowa przez wojska niemieckie (6 IX) władze akademickie zaopiekowały się mieniem zakładów. Wydawało się że będzie można normalnie rozpocząć nowy rok akademicki. Już 2 X rozpoczął wykłady Wydział Teologiczny a 31 X Senat uchwalił inaugurację zajęć na całej uczelni. Już wtedy Niemcy zaczęli się interesować UJ, nachodząc pracownie kancelarie uniwersyteckie oraz bibliotekę. Pierwszym zakładem objętym formalnym nadzorem okupanta był Zakład gospodarstwa Doświadczalnego w Mydlnikach. Wiele zakładów usunięto z ich siedzib zajmowanych na kwaterunek dla wojska niemieckiego. Już wtedy Niemcy przystąpili do „zabezpieczania” (czyt. „rabunku”) zbiorów bibliotek zakładowych.
Sonderaktion Krakau
Niemcy przystąpili w końcu do systematycznej akcji likwidowania polskiej inteligencji.
6 XI 1939 Niemcy zwołali kadrę naukową UJ pod pretekstem wysłuchania „wykładu” Oberstumbannfuhrera SS Müllera na temat „Stosunku Rzeszy niemieckiej i narodowego socjalizmu do nauki i uniwersytetów”. Gmach otoczył kordon SS, Gestapo i policji, a Müller oznajmił zaskoczonym pracownikom nauki że są aresztowani, gdyż „bez zgody” władz niemieckich rozpoczęli nowy rok akademicki. W ten sposób aresztowano 183 osoby, w tym także grupę profesorów AG, oraz przypadkowych interesantów. Aresztowani zostali przewiezieni do więzienia Montelupich, potem do koszarów przy ul. Mazowieckiej, a następnie do Wrocławia. Stamtąd z kolei trafili do KL Sachsenhausen, gdzie 13 z nich zmarło. Na skutek protestu międzynarodowych środowisk naukowych, 8 II 1940 zwolniono z obozu 101 profesorów, a resztę 5 III przewieziono do KL Dachau skąd zwalniano ich etapami, przy czym 2 doktorów wywieziono do KL Mauthausen i do KL Buchenwald. Poprzez operację „Sonderaktion Krakau’ Niemcy wyjaśnili ostatecznie „Stosunek Rzeszy niemieckiej i narodowego socjalizmu do nauki i uniwersytetów”…